Organ bağışında Avrupa’nın gerisindeyiz

Avrupa’da organ nakillerinin yüzde 80’i kadavradan yüzde 20’sinin ise canlıdan yapıldığını belirten eski organ bağış organizatörü Doç. Dr. Fisun Sözen, “Ülkemizde ise tam tersi bir durum yaşanıyor.

Türkiye, canlıdan nakilde yüzde 80 ile dünya lideri olarak başı çekerken, kadavradan nakilde ise sonlarda yer alıyor. Türkiye’de halen 26 bin 894 hasta umutla organ bekliyor” dedi.

Organ bağışına dikkat çekmek ve farkındalık oluşturmak adına her yıl 3-9 Kasım tarihleri Organ Bağış Haftası olarak kutlanıyor. Türkiye’de 26 bin 894 kişinin hayatı organ bağışına bağlı. Bu hastalar, sağlıklarına kavuşabilmek için umutla, uyumlu bir organın çıkmasını bekliyor.

Organ nakli ve bağışı hakkında yanlış bilinen ve merak edilen soruları yanıtlayan Sözen, organ bağışının günah olmadığını söyledi. ‘Organ bağışı günahtır’ söylemini yıkmanın diyanetin görevi olduğuna vurgu yapan Sözen, “Organ bağışı günah değildir fakat bu konuda bilgilendirme gerekir. Kim bir kişinin canını kurtarırsa, can katarsa bir dünyayı kurtarmış demektir. Böyle ayetlerle, örneklerle aslında özendirilebilir. Fakat bazen bedenin bütünlüğünün bozulması gibi nedenlerle, öbür dünyada vücut bozulmasıyla ilgili düşüncelerle bağış olmuyor. Organ bağışına dini açıdan çok uzak olan kesimler olabiliyor” diye konuştu.

Organ nakli nedir, nasıl yapılır, bekleme süresi ne kadardır?

Organ nakli canlıdan ve kadavradan olmak üzere iki şekilde yapılıyor. Canlıdan sadece böbrek ve karaciğer nakilleri yapılıyor. Kadavradan nakiller de ise beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerden alınan organların aile onayı ya da kendi onayı varsa organları bağışlamasıyla gerçekleşir. Kısacası organ bekleme listesinde yer alan hastalara nakledilmesidir organ nakli.

Hastalar için bir liste var. Bir de normal sıralamadaki listeler var. Acil beklemedeki hastalar tabii ki öncelikli. Özellikle kadavra çıktığında acil bekleme listesindeki liste ele alınıyor. Bölgesel olarak da organ nakil merkezleri, Türkiye çapında çeşitli bölgelere ayrılmış durumda. O bölgede en acil organ nakline kimin ihtiyacı varsa öncelikle o tercih ediliyor. Daha sonrasında normal sıralamadaki uygun dokusu tutan kişilere nakil yapılıyor.

“KADAVRA VE ORGAN BAĞIŞI ORANLARIMIZ ÇOK DÜŞÜK”

Canlıdan canlıya organ nakli ne demek?

Canlıdan canlıya organ nakli yaşayan bir insanın böbreklerinden birini veya karaciğerinin bir kısmını nakil ihtiyacı olan bir hastaya vermesidir. Ülkemizde aslında canlıdan canlıya nakil çok fazla. Çünkü kadavra ve organ bağışı oranlarımız çok düşük. Bu durumda daha çok yüzde 75 oranında canlıdan canlıya organ nakli gerçekleşiyor.

Yüzde 25 oranında ise kadavradan gerçekleşiyor. Yurt dışında bu oran neredeyse tam tersi. Özellikle Avrupa’da, İspanya’da organ bağışı çok fazla.

“BAĞIŞ YAPACAK KİŞİ AYRINTILI TESTLERE TABİİ TUTULUR”

Kimler böbrek vericisi olabilir? Böbreğini veren kişinin ilerde diyalize girme riski artar mı?

Bu tarz nakillerde uygun olmayan, merdiven altı dediğimiz olaylar maalesef çok oluyor. Kendi ailesinden, dokuların uyuştuğu, kan grupları uyuştukları sürece bağışçı olabilir ama belirli hastalıkların olmaması gerekir. Diyaliz, ileriki yaşamda 2 böbrek sahibi birine göre yüzde 20 olasılığında daha fazla olabiliyor. Bunu tam olarak kestirmek mümkün değildir.

“HAYATINI KAYBEDEN HERKESİN ORGANI ALINMIYOR”

Böbrek bağışı yapacak kişinin testleri çok ayrıntılı yapılır. Bağışçı olup olmayacağı o testlerden sonra belirlenir. Nakil için belli kıstaslar bulunuyor. Hayatını kaybeden herkesin organı alınmıyor.

“TÜRKİYE, ORGAN NAKLİYLE İLGİLİ İLK YÖNETMELİK ÇIKARAN ÜLKELERDEN BİRİDİR”

Türkiye’de organ bağışı ne durumda? “Organ Bağışı günahtır” söylemini ülke olarak aşmış bulunuyor muyuz?

Türkiye, organ nakliyle ilgili ilk yönetmelik çıkaran ülkelerden biridir. 1980’li yıllarda Haberal hocanın önderliğinde ilk yapılan nakiller sonrası bir organ nakli dili oluşturuldu. Yapılan kampanyalarla organ bağış kartları oluşturuldu.

“ORGAN BAĞIŞINDA KÖTÜ DURUMDAYIZ”

Barış kampanyaları oluşturuldu ama maalesef organ bağışında kötü durumdayız. Türkiye’de bir özellik var; Kişinin kendi organlarını bağışlamasına dair kart olsa bile vefatından sonra yani beyin ölümü gerçekleştikten sonra yakınlarından (birinci ya da ikinci) “Annemin, oğlumun, teyzemin organlarını bağışlamak istemiyorum” dediği zaman bu bağış yapılamıyor.

Canlıdan canlıya organ bağışı tamamen dokunun uyumu, hasta yakının kan uyumu ile olurken kadavra farklıdır. Kadavra organ bağışında kişinin bağışlaması yetmiyor. Yakınlarının da bu bağışa ölümünden sonra onay vermiş olması gerekiyor.

“ORGAN BAĞIŞI GÜNAH DEĞİLDİR”

“Organ Bağışı günahtır” söylemini yıkmak aslında diyanete bağlıdır. Organ bağışı günah değildir fakat bu konuda bilgilendirme gerekir. Kim bir kişinin canını kurtarırsa, can katarsa bir dünyayı kurtarmış demektir. Böyle ayetlerle, örneklerle aslında özendirilebilir. Fakat bazen bedenin bütünlüğünün bozulması gibi nedenlerle, öbür dünyada vücut bozulmasıyla ilgili düşüncelerle bağış olmuyor. Organ bağışına dini açıdan çok uzak olan kesimler olabiliyor.

Bu yüzden özellikle hasta yakınlarının çok iyi bilgilendirilmesi gerekiyor. Sordukları tüm sorulara uygun bir dille, yanlış düşünmelerine neden olmayacak bir şekilde cevap vermek gerekiyor. Burada da organ nakli koordinatörleri dediğimiz grup devreye giriyor. Bu görüşmeleri yapan doktor değil çoğunlukla organ nakli koordinatörleri yapıyor. Organ nakli koordinatörlerinin eğitim alması gerekiyor. Çünkü aile ile iletişimi onlar sağlıyor.

“VEFAT EDEN BİRİNİN ORGANLARI BAŞKA İNSANLARA HAYAT OLABİLİR”

Organ bağışı, halka farkındalık yaratmak için daha fazla gündemimizde olmalı. Maalesef bu konuya çok az değiniyoruz. Mesela çok fazla trafik kazaları oluyor, beyin ölümleri gerçekleşiyor. Organ bağışları olduğu takdirde sıra bekleyen hastalar organa kavuşabiliyor. Vefat eden birinin organları başka insanlara hayat olabilir. Özellikle kalp nakli bekleyen çok hastamız var. (Elips Haber)

05 Kas 2023 - 19:07 - Sağlık --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeni Giresun Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeni Giresun hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Yeni Giresun editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeni Giresun değil haberi geçen ajanstır.